Naar de inhoud
Staat van

De maandMaandbrief van oktober 2026, bijgewerkt 16 november 2026naar Terschelling

Maandbriefoktober 2026plaats in Terschelling

West-Terschelling

Overlastmeldingen in West-Terschelling stegen in een jaar tot 1,8 keer zoveel.

West-Terschelling kreeg in de 12 maanden tot en met oktober 2026 1,8 keer zoveel overlastmeldingen als een jaar eerder. Het waren er 61, tegen 33 in de 12 maanden daarvoor.

  • cijfers tot en met oktober 2026
  • bijgewerkt 16 november 2026
  • 2.605 inwoners
  • Fryslân
oktober 2026
5
meldingen
tegen 3 in oktober 2025
nov 2025 tot en met okt 2026
61
meldingen
+85% tegenover de 12 maanden ervoor
augustus 2026
3
geregistreerd
tegen 6 in augustus 2025
sep 2025 tot en met aug 2026
59
geregistreerd
nov 2025 tot en met okt 2026
23,4
meldingen per 1.000 inwoners
+85% tegenover de 12 maanden ervoor
Inkomen
€ 31.100gemiddeld per inwoner per jaar, 2023
+22% sinds 2018
WOZ-waarde
€ 419.000gemiddeld per woning, 2025
+50% sinds 2020
Inwoners
2.605inwoners, 1 januari 2025

West-Terschelling is een plaats in de gemeente Terschelling (Fryslân) met 2.605 inwoners op 1 januari 2025. Dit is de maandbrief van Staat van, editie oktober 2026, met politiecijfers tot en met oktober 2026 en jaarcijfers van het CBS. West-Terschelling kreeg in de 12 maanden tot en met oktober 2026 61 overlastmeldingen, 23,4 per 1.000 inwoners.

De maand in kaarten

De maand in kaarten, 4 kaarten

  1. Bestaan1 / 4
    53%

    van de huishoudens hoort bij de 40% laagste inkomens, 2024

    Ter informatie
    West-Terschelling heeft veel huishoudens met een laag inkomen.

    In 2014 was het 55%.

    Lage inkomens in West-Terschelling
  2. Wonen2 / 4
    +50%

    WOZ-waarde, verandering in vijf jaar

    Ter informatie
    De WOZ-waarde in West-Terschelling steeg in vijf jaar met 50%.

    Gemiddeld ging de WOZ-waarde van € 280.000 naar € 419.000; in de gemeente Terschelling van € 322.000 naar € 456.000.

    WOZ-waarde in West-Terschelling
  3. Veiligheid3 / 4
    23,4

    meldingen per 1.000 inwoners, nov 2025 tot en met okt 2026

    Ter informatie
    Overlast in West-Terschelling: 23,4 meldingen per 1.000 inwoners.

    West-Terschelling telde 23,4 overlastmeldingen per 1.000 inwoners in de 12 maanden tot en met oktober 2026, in de gemeente Terschelling 29,0.

    Overlast in West-Terschelling
  4. Veiligheid4 / 4
    5

    overlastmeldingen in oktober 2026

    Ter informatie
    West-Terschelling kreeg in oktober 2026 5 overlastmeldingen; een gemiddelde oktober telde er 3 (2021 tot en met 2025). Bij zulke kleine aantallen zegt een percentage weinig..

    West-Terschelling kreeg in oktober 2026 5 overlastmeldingen; een gemiddelde oktober telde er 3 (2021 tot en met 2025). Bij zulke kleine aantallen zegt een percentage weinig.

    Overlastmeldingen in West-Terschelling, per maand

Sinds de editie van september 2026: weinig veranderd

één signaal wisselde
  • Niet meer in deze editie (wel in die van september 2026): Meldingen over alcohol of drugs zijn goed voor 44% van de stijging in West-Terschelling: 13, tegen 1 een jaar eerder.

Waar het zit

Waar en wat: overlastmeldingen per buurt en soort

overlastmeldingen in 12 maanden, nov 2024 tot en met okt 2025 tegenover nov 2025 tot en met okt 2026

Waar en wat: overlastmeldingen per buurt en soort: overlastmeldingen in 12 maanden, nov 2024 tot en met okt 2025 tegenover nov 2025 tot en met okt 2026. Per buurt het verschil in alle meldingen en per soort, met van hoeveel naar hoeveel.
Buurtalle meldingen, verschilVerward persoonJeugdAnder geluidOverige soorten
nov 2024 tot en met okt 20253371097
West-Terschellingvan 30 naar 51+21+6, van 7 naar 13+4, van 8 naar 12+4, van 9 naar 13+7, van 6 naar 13
Verspreide huizen West-Terschellingvan 3 naar 10+7+3, van 0 naar 30, van 2 naar 2+3, van 0 naar 3+1, van 1 naar 2
nov 2025 tot en met okt 202661+9, van 7 naar 16+4, van 10 naar 14+7, van 9 naar 16+8, van 7 naar 15

33 +28 = 61 · telt op tot het totaal; per soort ook; elke rij telt over de soorten op tot zijn eigen verandering

West-Terschelling ging van 33 meldingen naar 61 in 12 maanden; de grootste stijging zat in West-Terschelling: +21.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Overlastmeldingen per maand, nov 2023 tot en met okt 2026

meldingen per maand, tegen de normaal voor die kalendermaand

2023202420252026jan422feb221mrt402apr012mei824jun6819jul661aug5412sep424okt235nov234dec305

West-Terschelling: in zeven van de 36 maanden lag het aantal meldingen meer dan 5% boven de normaal voor die kalendermaand, in 26 maanden meer dan 5% eronder.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

De maand in cijfers

  • sep 2025 tot en met aug 2026lopend, 12 maanden
    nog niet bijgewerkt voor deze editie
    Geregistreerde misdrijven
    59misdrijven in 12 maanden; elk punt is de som over de 12 maanden tot en met die maand
    sep 2024een jaar eerderaug 2026

    Geregistreerde misdrijven in West-Terschelling: 3 in augustus 2026.

    Deze politietabel telt naar de woonplaatsnaam van het adres; de brief telt naar hele buurten. Voor 2025 telt deze tabel 55 misdrijven in West-Terschelling, de som van de buurten 52.

    Bron: Politie, geregistreerde misdrijven per woonplaats per maand (47015NED), opgehaald op 1 oktober 2026

Werk, bouw en bedrijven

Faillissementen in Fryslân

gunstig

88

uitgesproken faillissementen van bedrijven en eenmanszaken, november 2025 tot en met oktober 2026

In Fryslân gingen in de 12 maanden tot en met oktober 2026 88 bedrijven en eenmanszaken failliet, minder dan in de 12 maanden ervoor (93). Het CBS geeft dit cijfer per provincie, niet per gemeente.

Bron: CBS, uitgesproken faillissementen per provincie, per maand (82522NED), opgehaald op 19 november 2026

18 rijen
Bedrijfsvestigingen per bedrijfstak in Terschelling, 1 januari 2025 en 2026
Horeca185190+5+2,7%
Specialistische zakelijke diensten125135+10+8%
Handel12012000%
Gezondheids- en welzijnszorg8085+5+6,3%
Bouw8580-5-5,9%
Verhuur en overige zakelijke diensten7080+10+14%
Cultuur, sport en recreatie707000%
Landbouw, bosbouw en visserij454500%
Overige dienstverlening4045+5+13%
Industrie404000%
Onderwijs404000%
Vervoer en opslag353500%
Financiële dienstverlening353500%
Verhuur en handel van onroerend goed353500%
Informatie en communicatie202000%
Openbaar bestuur10100minder dan 20 vestigingen
Energievoorziening000minder dan 20 vestigingen
Waterbedrijven en afvalbeheer50-5minder dan 20 vestigingen

Een vestiging is elke locatie waar een bedrijf actief is, ook een eenmanszaak aan huis. Het CBS rondt af op vijftallen. Cijfers over 2026 zijn voorlopig.

Bron: CBS, vestigingen van bedrijven per bedrijfstak en gemeente (81575NED), opgehaald op 19 november 2026

Waar komen nieuwe inwoners vandaan?

Deze cijfers gaan over de hele gemeente Terschelling. Per plaats publiceert het CBS niet waar nieuwe inwoners vandaan komen.

Uit het buitenland

85immigranten in 2025

Terschelling kreeg in 2025 85 nieuwe inwoners uit het buitenland. De grootste groep is geboren in Oekraïne: 29 mensen.

  1. Oekraïne29 immigranten, 34%
  2. Spanje14 immigranten, 16%
  3. Slowakije8 immigranten, 9,4%

Het land is het geboorteland, niet het land waar iemand het laatst woonde. 5 van hen zijn in Nederland geboren en kwamen terug.

Bron: CBS, Immigratie en emigratie; geboorteland, regio (85468NED), 2025

Alle cijfers

Alle cijfers over West-Terschelling

Elk onderwerp met de vraag, het antwoord, de grafieken en de cijfers als tabel.

Veiligheid

Hoeveel overlast is er in West-Terschelling?

West-Terschelling kreeg in de 12 maanden tot en met oktober 2026 61 overlastmeldingen: 23,4 per 1.000 inwoners, tegen 29,0 in de gemeente Terschelling. De politie registreerde 20,0 misdrijven per 1.000 inwoners (2025).
23,4meldingen per 1.000 inwoners, nov 2025 tot en met okt 2026

Overlast per 1.000 inwoners

meldingen per 1.000 inwoners, per 12 maanden

23,4
nov ’25 tot en met okt ’26

van 12,7 naar 23,4 (12 maanden tot en met okt 2025 en okt 2026)

050100201720182019202020212022202320242025okt ’26telwijze andersVanaf maart 2021 telt de politie ook meldingen via de Servicemodule mee.23,429,0
West-TerschellingGemeente Terschelling

West-Terschelling telde 23,4 overlastmeldingen per 1.000 inwoners in de 12 maanden tot en met oktober 2026, in de gemeente Terschelling 29,0.

Vanaf maart 2021 telt de politie ook meldingen via de Servicemodule mee.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Misdrijven per 1.000 inwoners

geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners, per jaar

20,0
2025

van 21,9 (2024) naar 20,0 (2025)

050100201220142016201820202022202520,022,5
West-TerschellingGemeente Terschelling

West-Terschelling telde 20,0 geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners in 2025, in de gemeente Terschelling 22,5.

Bron: Politie, geregistreerde misdrijven per buurt per jaar (47018NED), tot en met 2025

Soorten overlast

nov 2025 tot en met okt 2026nov 2024 tot en met okt 2025
  • Verward persoon16was 7Verward persoon: 16 in nov 2025 tot en met okt 2026, 7 in nov 2024 tot en met okt 2025
  • Ander geluid16was 9Ander geluid: 16 in nov 2025 tot en met okt 2026, 9 in nov 2024 tot en met okt 2025
  • Jeugd14was 10Jeugd: 14 in nov 2025 tot en met okt 2026, 10 in nov 2024 tot en met okt 2025
  • Alcohol of drugs12was 2Alcohol of drugs: 12 in nov 2025 tot en met okt 2026, 2 in nov 2024 tot en met okt 2025
  • Openbare dronkenschap2even veelOpenbare dronkenschap: 2 in nov 2025 tot en met okt 2026, 2 in nov 2024 tot en met okt 2025
  • Zwervers1was 3Zwervers: 1 in nov 2025 tot en met okt 2026, 3 in nov 2024 tot en met okt 2025

In West-Terschelling ging 26% van de overlastmeldingen over verwarde personen, in de 12 maanden tot en met oktober 2026. Dat is de grootste soort.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Overlast per maand, 2026 tegen 2021 tot en met 2025

meldingen per maand

02040janfebmrtaprmeijunjulaugsepoktnovdec21224191124okt 2026: 52025normaal

West-Terschelling kreeg van januari tot en met oktober 2026 in drie van de tien maanden meer meldingen dan normaal.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Van nov 2024 tot en met okt 2025 naar nov 2025 tot en met okt 2026, per buurt

overlastmeldingen in 12 maanden

  1. nov 2024 tot en met okt 202533
  2. West-Terschelling30 naar 51+21
  3. Verspreide huizen West-Terschelling3 naar 10+7
  4. nov 2025 tot en met okt 202661

Heel kleine stappen zijn iets breder getekend, zodat ze zichtbaar blijven.

33 +28 = 61 · telt op tot het eindtotaal

West-Terschelling ging van 33 meldingen naar 61 in 12 maanden; de grootste stijging zat in West-Terschelling: +21.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Van nov 2024 tot en met okt 2025 naar nov 2025 tot en met okt 2026, per soort

overlastmeldingen in 12 maanden

  1. nov 2024 tot en met okt 202533
  2. Alcohol of drugs2 naar 12+10
  3. Verward persoon7 naar 16+9
  4. Ander geluid9 naar 16+7
  5. Jeugd10 naar 14+4
  6. Openbare dronkenschap2 naar 20
  7. Zwervers3 naar 1-2
  8. nov 2025 tot en met okt 202661

Heel kleine stappen zijn iets breder getekend, zodat ze zichtbaar blijven.

33 +30 -2 = 61 · telt op tot het eindtotaal

West-Terschelling ging van 33 meldingen naar 61 in 12 maanden; de grootste stijging zat in meldingen over alcohol of drugs: +10.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Cijfers als tabel

121 rijen
Overlast in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, meldingen per 1.000 inwoners, per 12 maanden
okt 201622,325,2
nov 201621,524,6
dec 201622,324,8
jan 201721,525,0
feb 201721,924,8
mrt 201723,025,2
apr 201724,626,3
mei 201722,325,9
jun 201725,029,0
jul 201725,734,1
aug 201724,636,2
sep 201724,636,0
okt 201724,635,2
nov 201724,235,0
dec 201724,635,6
jan 201824,235,6
feb 201824,235,8
mrt 201824,636,8
apr 201823,036,6
mei 201823,836,0
jun 201820,734,1
jul 201825,034,5
aug 201824,632,1
sep 201823,831,9
okt 201823,031,4
nov 201824,232,3
dec 201822,631,7
jan 201921,931,0
feb 201921,931,4
mrt 201920,730,2
apr 201920,730,6
mei 201920,730,2
jun 201923,831,9
jul 201918,027,1
aug 201918,827,3
sep 201919,630,0
okt 201919,229,6
nov 201918,429,4
dec 201919,229,8
jan 202020,730,4
feb 202020,329,6
mrt 202020,329,0
apr 202021,528,5
mei 202021,128,5
jun 202020,027,3
jul 202020,728,5
aug 202024,630,8
sep 202024,627,9
okt 202027,629,8
nov 202027,329,8
dec 202029,231,0
jan 202128,030,2
feb 202129,632,5
mrt 202130,733,7
apr 202131,134,1
mei 202135,736,6
jun 202136,136,6
jul 202138,845,3
aug 202138,050,5
sep 202138,451,7
okt 202136,951,1
nov 202137,250,9
dec 202135,350,1
jan 202235,750,3
feb 202235,348,6
mrt 202236,148,8
apr 202236,148,6
mei 202232,646,3
jun 202231,946,1
jul 202230,338,3
aug 202225,730,2
sep 202225,329,6
okt 202223,429,0
nov 202224,229,6
dec 202226,530,8
jan 202326,530,8
feb 202325,730,6
mrt 202325,330,6
apr 202326,931,4
mei 202325,731,2
jun 202331,134,1
jul 202328,431,7
aug 202327,330,6
sep 202325,729,4
okt 202328,030,0
nov 202327,329,2
dec 202325,327,3
jan 202426,127,5
feb 202426,527,5
mrt 202426,126,9
apr 202422,624,6
mei 202424,225,4
jun 202418,421,7
jul 202418,021,5
aug 202418,422,5
sep 202419,223,2
okt 202417,722,8
nov 202418,023,0
dec 202416,922,1
jan 202516,121,9
feb 202516,122,1
mrt 202514,621,3
apr 202515,022,3
mei 202512,720,7
jun 202513,420,9
jul 202513,423,0
aug 202513,120,7
sep 202512,320,1
okt 202512,720,3
nov 202513,121,1
dec 202515,022,5
jan 202615,022,3
feb 202614,622,3
mrt 202615,422,5
apr 202615,722,3
mei 202616,522,8
jun 202620,725,2
jul 202618,825,9
aug 202621,927,7
sep 202622,628,1
okt 202623,429,0

Vanaf maart 2021 telt de politie ook meldingen via de Servicemodule mee.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

61 rijen
Overlastmeldingen in West-Terschelling, per maand en per 12 maanden
okt 2021596
nov 2021297
dec 2021292
jan 2022293
feb 2022392
mrt 2022694
apr 2022594
mei 2022785
jun 2022783
jul 20221479
aug 2022767
sep 2022666
okt 2022061
nov 2022463
dec 2022869
jan 2023269
feb 2023167
mrt 2023566
apr 2023970
mei 2023467
jun 20232181
jul 2023774
aug 2023471
sep 2023267
okt 2023673
nov 2023271
dec 2023366
jan 2024468
feb 2024269
mrt 2024468
apr 2024059
mei 2024863
jun 2024648
jul 2024647
aug 2024548
sep 2024450
okt 2024246
nov 2024347
dec 2024044
jan 2025242
feb 2025242
mrt 2025038
apr 2025139
mei 2025233
jun 2025835
jul 2025635
aug 2025434
sep 2025232
okt 2025333
nov 2025434
dec 2025539
jan 2026239
feb 2026138
mrt 2026240
apr 2026241
mei 2026443
jun 20261954
jul 2026149
aug 20261257
sep 2026459
okt 2026561

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

14 rijen
Overlastmeldingen in West-Terschelling, per jaar, meldingen per jaar
201293
201375
201470
201572
201658
201764
201859
201950
202076
202192
202269
202366
202444
202539

Vanaf maart 2021 telt de politie ook meldingen via de Servicemodule mee.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Overlast per maand, 2026 tegen 2021 tot en met 2025 (meldingen per maand)
Jaarjanuarifebruarimaartaprilmeijunijuliaugustusseptemberoktobernovemberdecember
2021144516918197522
20222365771476048
20232159421742623
2024424086654230
2025220128642345
2026212241911245geen cijfergeen cijfer
gemiddelde 2021 tot en met 20252,523,847,410,210,27,84,23,233,6

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Soorten overlast in West-Terschelling
Soortnov 2024 tot en met okt 2025nov 2025 tot en met okt 2026aandeel nov 2025 tot en met okt 2026
Verward persoon71626%
Ander geluid91626%
Jeugd101423%
Alcohol of drugs21220%
Openbare dronkenschap223,3%
Zwervers311,6%
Geluid van horeca000%
Geluid van evenementen000%

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

61 rijen
Meldingen per soort in West-Terschelling, in de 12 maanden tot en met de maand
okt 202114452511127
nov 202115442521127
dec 202115413521124
jan 202215423521124
feb 202214403522125
mrt 202219393522123
apr 202218393622123
mei 202216383222121
jun 202215393322118
jul 202214376322114
aug 202213285212115
sep 202215275212014
okt 202214245212013
nov 202215246212013
dec 202221245212014
jan 202321236212014
feb 202322235211013
mrt 202320236211013
apr 202323228112013
mei 202322221011209
jun 2023272315023011
jul 2023301613022011
aug 202331131302309
sep 202328111312309
okt 2023291313124011
nov 2023271412114012
dec 2023211513114011
jan 2024231512114012
feb 2024221612214012
mrt 2024191712215012
apr 2024151610214011
mei 2024181411214013
jun 20241512620409
jul 20241213620419
aug 20241214720319
sep 20241217710319
okt 20241117710217
nov 20241216710218
dec 20241214610218
jan 20251114610217
feb 20251113600219
mrt 20251012500119
apr 20251013500119
mei 2025814200117
jun 2025513232019
jul 2025515132009
aug 20256130320010
sep 2025710132009
okt 2025710232009
nov 20256103320010
dec 20258105320011
jan 20267125320010
feb 2026712542008
mrt 2026813542008
apr 2026813642008
mei 20267136420011
jun 2026151412120010
jul 2026141012120010
aug 2026151213120014
sep 2026141413120015
okt 2026161412120016

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

14 rijen
Misdrijven in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners, per jaar
201265,373,4
201346,866,0
201444,159,6
201533,062,3
201633,054,2
201728,842,2
201833,848,0
201928,436,4
202025,330,0
202125,735,0
202222,330,4
202328,831,2
202421,926,3
202520,022,5

Bron: Politie, geregistreerde misdrijven per buurt per jaar (47018NED), tot en met 2025

Waar en wat: overlastmeldingen per buurt en soort (overlastmeldingen in 12 maanden)
Buurtnov 2024 tot en met okt 2025nov 2025 tot en met okt 2026verschilVerward persoonJeugdAnder geluidOverige soorten
West-Terschelling3051+2113 (was 7)12 (was 8)13 (was 9)13 (was 6)
Verspreide huizen West-Terschelling310+73 (was 0)2 (was 2)3 (was 0)2 (was 1)
Totaal3361+2816 (was 7)14 (was 10)16 (was 9)15 (was 7)

Cellen per soort: meldingen in nov 2025 tot en met okt 2026, met tussen haakjes nov 2024 tot en met okt 2025. Eigen kolom: verward persoon, jeugd, ander geluid. Overige soorten: alcohol of drugs, zwervers, openbare dronkenschap, geluid van horeca, geluid van evenementen; elke rij telt op tot het totaal van die rij.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Van nov 2024 tot en met okt 2025 naar nov 2025 tot en met okt 2026, per soort (overlastmeldingen in 12 maanden)
Soortnov 2024 tot en met okt 2025nov 2025 tot en met okt 2026verschil
Alcohol of drugs212+10
Verward persoon716+9
Ander geluid916+7
Jeugd1014+4
Openbare dronkenschap220
Zwervers31-2
Totaal3361+28

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

36 rijen
Overlastmeldingen per maand, nov 2023 tot en met okt 2026 (meldingen per maand, tegen de normaal voor die kalendermaand)
nov 202323-33%
dec 202335-40%
jan 202442+100%
feb 2024220%
mrt 202445,5-27%
apr 202406,3-100%
mei 202489-11%
jun 2024612,3-51%
jul 2024613-54%
aug 2024510-50%
sep 202445-20%
okt 202423,7-45%
nov 202432,7+13%
dec 202404,3-100%
jan 202522,7-25%
feb 2025220%
mrt 202505-100%
apr 202514,8-79%
mei 202528,8-77%
jun 2025810,8-26%
jul 2025611,3-47%
aug 202548,8-54%
sep 202524,8-58%
okt 202533,3-7,7%
nov 202542,8+45%
dec 202553,3+54%
jan 202622,5-20%
feb 202612-50%
mrt 202623,8-47%
apr 202624-50%
mei 202647,4-46%
jun 20261910,2+86%
jul 2026110,2-90%
aug 2026127,8+54%
sep 202644,2-4,8%
okt 202653,2+56%

Normaal = gemiddelde van dezelfde kalendermaand in de vijf jaar ervoor, vanaf april 2021.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

24 rijen
Geregistreerde misdrijven, per 12 maanden tot en met aug 2026
sep 202468
okt 202464
nov 202460
dec 202459
jan 202562
feb 2025geen cijfer
mrt 2025geen cijfer
apr 2025geen cijfer
mei 2025geen cijfer
jun 2025geen cijfer
jul 2025geen cijfer
aug 2025geen cijfer
sep 2025geen cijfer
okt 2025geen cijfer
nov 2025geen cijfer
dec 2025geen cijfer
jan 2026geen cijfer
feb 202654
mrt 202653
apr 202658
mei 202660
jun 202667
jul 202662
aug 202659

Deze politietabel telt naar de woonplaatsnaam van het adres; de brief telt naar hele buurten. Voor 2025 telt deze tabel 55 misdrijven in West-Terschelling, de som van de buurten 52.

Bron: Politie, geregistreerde misdrijven per woonplaats per maand (47015NED), opgehaald op 1 oktober 2026

35 rijen
Geregistreerde misdrijven in West-Terschelling, per maand en per 12 maanden
okt 20237geen cijfer
nov 20239geen cijfer
dec 20234geen cijfer
jan 20242geen cijfer
feb 20244geen cijfer
mrt 20245geen cijfer
apr 20242geen cijfer
mei 20244geen cijfer
jun 202412geen cijfer
jul 20248geen cijfer
aug 20245geen cijfer
sep 2024668
okt 2024364
nov 2024560
dec 2024359
jan 2025562
feb 2025geen cijfergeen cijfer
mrt 20254geen cijfer
apr 20255geen cijfer
mei 20256geen cijfer
jun 20255geen cijfer
jul 202510geen cijfer
aug 20256geen cijfer
sep 20258geen cijfer
okt 20253geen cijfer
nov 20251geen cijfer
dec 20252geen cijfer
jan 20263geen cijfer
feb 2026154
mrt 2026353
apr 20261058
mei 2026860
jun 20261267
jul 2026562
aug 2026359

Deze politietabel telt naar de woonplaatsnaam van het adres; de brief telt naar hele buurten. Voor 2025 telt deze tabel 55 misdrijven in West-Terschelling, de som van de buurten 52.

Bron: Politie, geregistreerde misdrijven per woonplaats per maand (47015NED), opgehaald op 1 oktober 2026

Naar alle onderwerpen
Wonen

Wat is een huis in West-Terschelling waard?

Een woning in West-Terschelling had in 2025 een gemiddelde WOZ-waarde van € 419.000, tegen € 456.000 in de gemeente Terschelling. Van de woningen in West-Terschelling is 58% een koopwoning (2025).
€ 419.000gemiddeld per woning, 2025

WOZ-waarde

gemiddelde WOZ-waarde per woning

€ 419.000
2025

van € 280.000 (2020) naar € 419.000 (2025)

€ 0€ 250.000€ 500.0002013201520172019202120232025€ 419.000€ 456.000
West-TerschellingGemeente Terschelling

Een woning in West-Terschelling is gemiddeld € 419.000 waard (WOZ 2025), in de gemeente Terschelling € 456.000.

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Cijfers als tabel

13 rijen
WOZ-waarde in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, gemiddelde WOZ-waarde per woning
2013€ 270.000€ 313.000
2014€ 255.000€ 298.000
2015€ 247.000€ 289.000
2016€ 253.000€ 295.000
2017€ 257.000€ 300.000
2018€ 266.000€ 309.000
2019€ 272.000€ 313.000
2020€ 280.000€ 322.000
2021€ 301.000€ 342.000
2022€ 359.000€ 390.000
2023€ 395.000€ 427.000
2024€ 398.000€ 437.000
2025€ 419.000€ 456.000

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

13 rijen
Koopwoningen in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, procent van de woningen
201356%63%
201456%62%
201556%62%
201656%61%
201755%62%
201855%62%
201958%64%
202058%64%
202158%64%
202258%63%
202358%63%
202457%63%
202558%64%

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Bevolking

Vergrijst West-Terschelling?

In West-Terschelling was in 2026 26% van de inwoners 65 jaar of ouder, tegen 23% in 2016; in de gemeente Terschelling was dat 26%. West-Terschelling telde 2.605 inwoners (1 januari 2025).
26%van de inwoners is 65 jaar of ouder, 2026

Leeftijdsopbouw

aandeel van de inwoners per leeftijdsgroep

20162026
  • 0 tot 15 jaar11%+1,6 punt0 tot 15 jaar: 9,5% in 2016, 11% in 2026
  • 15 tot 25 jaar15%-8,0 punt15 tot 25 jaar: 23% in 2016, 15% in 2026
  • 25 tot 45 jaar23%+3,5 punt25 tot 45 jaar: 20% in 2016, 23% in 2026
  • 45 tot 65 jaar25%+0,3 punt45 tot 65 jaar: 24% in 2016, 25% in 2026
  • 65 jaar en ouder26%+2,7 punt65 jaar en ouder: 23% in 2016, 26% in 2026

In West-Terschelling kromp de groep jongeren van 15 tot 25 jaar het meest: van 23% naar 15% van de inwoners (2016 tot 2026).

Cijfers als tabel

14 rijen
65-plussers in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, procent van de inwoners
201322%20%
201423%21%
201524%21%
201623%22%
201723%22%
201824%23%
201924%23%
202025%24%
202125%24%
202224%24%
202325%24%
202426%25%
202525%25%
202626%26%

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

14 rijen
Kinderen onder 15 in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, procent van de inwoners
201311%14%
201410%14%
20159,7%13%
20169,5%13%
20179,5%12%
20189,9%12%
20199,7%12%
20209,6%12%
20219,3%11%
20229,3%11%
20239,7%11%
20249,6%11%
202511%12%
202611%12%

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Leeftijdsopbouw van West-Terschelling, 2016 en 2026 (procent van de inwoners)
Leeftijd20162026
0 tot 15 jaar9,5%11%
15 tot 25 jaar23%15%
25 tot 45 jaar20%23%
45 tot 65 jaar24%25%
65 jaar en ouder23%26%

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Inwoners van West-Terschelling
Gebiedinwoners, 1 januari 2025
West-Terschelling2.605

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Naar alle onderwerpen
Bestaan

Hoeveel inkomen hebben inwoners van West-Terschelling?

Inwoners van West-Terschelling hadden in 2023 gemiddeld € 31.100 inkomen per persoon, tegen € 31.500 in de gemeente Terschelling. Van de huishoudens in West-Terschelling hoort 53% bij de 40% laagste inkomens van Nederland (2024).
€ 31.100gemiddeld per inwoner per jaar, 2023

Inkomen per inwoner

gemiddeld inkomen per inwoner per jaar

€ 31.100
2023

van € 25.500 (2018) naar € 31.100 (2023)

€ 0€ 20.000€ 40.000201320152017201920212023€ 31.100€ 31.500
West-TerschellingGemeente Terschelling

Een inwoner van West-Terschelling had in 2023 gemiddeld € 31.100 inkomen, in de gemeente Terschelling € 31.500.

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Lage inkomens

procent van de huishoudens dat bij de 40% laagste inkomens van Nederland hoort

53%
2024

van 49% (2019) naar 53% (2024)

0%50%100%2014201520162017201820192020202120222023202453%47%
West-TerschellingGemeente Terschelling

In West-Terschelling hoort 53% van de huishoudens bij de 40% met de laagste inkomens van Nederland (2024); in de gemeente Terschelling 47%.

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

Cijfers als tabel

11 rijen
Inkomen in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, gemiddeld inkomen per inwoner per jaar
2013€ 21.300€ 21.700
2014€ 22.200€ 22.500
2015€ 23.100€ 23.700
2016€ 23.100€ 24.100
2017€ 23.600€ 24.700
2018€ 25.500€ 25.300
2019€ 27.200€ 27.200
2020€ 26.600€ 27.600
2021€ 28.500€ 29.200
2022€ 29.300€ 30.000
2023€ 31.100€ 31.500

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

11 rijen
Lage inkomens in West-Terschelling en de gemeente Terschelling, procent van de huishoudens dat bij de 40% laagste inkomens van Nederland hoort
201455%47%
201555%46%
201657%47%
201756%46%
201850%44%
201949%44%
202053%46%
202152%45%
202253%46%
202352%45%
202453%47%

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), 2025, inkomen tot en met 2024

In tien jaar

Hoe verandert West-Terschelling in tien jaar?

In West-Terschelling steeg de gemiddelde WOZ-waarde per woning van € 247.000 in 2015 naar € 419.000 in 2025; het gemiddelde inkomen per inwoner steeg van € 21.300 in 2013 naar € 31.100 in 2023, en het aantal geregistreerde misdrijven per jaar daalde van 86 in 2015 naar 52 in 2025.
+70%WOZ-waarde per woning, 2015 tot 2025
beginjaartussenjaareindjaarNederland, eindjaar
  • Overlastmeldingen
    meldingen per jaar

    Het aantal overlastmeldingen daalde van 2015 tot 2025 met 46%. Die vergelijking loopt over de trendbreuk van maart 2021 heen.

    Trendbreuk in maart 2021: sindsdien tellen meldingen via de Servicemodule mee.

  • Misdrijven
    geregistreerd per jaar

    Het aantal geregistreerde misdrijven daalde van 2015 tot 2025 met 40%.

  • WOZ-waarde
    gemiddeld per woning

    De WOZ-waarde steeg van 2015 tot 2025 met 70%, in Nederland met 93%.

  • Koopwoningen
    procent van de woningen

    Het aandeel koopwoningen ging van 56% in 2015 naar 58% in 2025; in Nederland van 56% naar 57%.

  • Inkomen
    gemiddeld per inwoner per jaar

    Het gemiddelde inkomen per inwoner steeg van 2013 tot 2023 met 46%, in Nederland met 46%.

  • Lage inkomens
    procent van de huishoudens

    Het aandeel huishoudens in de laagste 40% inkomens van Nederland ging van 55% in 2014 naar 53% in 2024.

  • 65-plussers
    procent van de inwoners

    Het aandeel 65-plussers ging van 23% in 2016 naar 26% in 2026; in Nederland van 18% naar 21%.

Cijfers als tabel

West-Terschelling in tien jaar, met de gemeente Terschelling ter vergelijking
OnderwerpEenheid2015 (Inkomen 2013, Lage inkomens 2014, 65-plussers 2016)2020 (Inkomen 2018, Lage inkomens 2019, 65-plussers 2021)2025 (Inkomen 2023, Lage inkomens 2024, 65-plussers 2026)de gemeente Terschelling, 2015 (Inkomen 2013, Lage inkomens 2014, 65-plussers 2016)de gemeente Terschelling, 2020 (Inkomen 2018, Lage inkomens 2019, 65-plussers 2021)de gemeente Terschelling, 2025 (Inkomen 2023, Lage inkomens 2024, 65-plussers 2026)
Overlastmeldingenmeldingen per jaar72 (2015)76 (2020)39 (2025)geen cijfergeen cijfergeen cijfer
Misdrijvengeregistreerd per jaar86 (2015)66 (2020)52 (2025)geen cijfergeen cijfergeen cijfer
WOZ-waardegemiddeld per woning€ 247.000 (2015)€ 280.000 (2020)€ 419.000 (2025)€ 206.000€ 271.000€ 398.000
Koopwoningenprocent van de woningen56% (2015)58% (2020)58% (2025)56%57%57%
Inkomengemiddeld per inwoner per jaar€ 21.300 (2013)€ 25.500 (2018)€ 31.100 (2023)€ 22.400€ 26.100€ 32.800
Lage inkomensprocent van de huishoudens55% (2014)49% (2019)53% (2024)geen cijfergeen cijfergeen cijfer
65-plussersprocent van de inwoners23% (2016)25% (2021)26% (2026)18%20%21%

Trendbreuk in maart 2021: sindsdien tellen meldingen via de Servicemodule mee.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED); Politie, geregistreerde misdrijven per buurt per jaar (47018NED); CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), tot en met oktober 2026; tot en met 2025; 2025, inkomen tot en met 2024

Naar alle onderwerpen
Binnen West-Terschelling

Welke buurten horen bij West-Terschelling?

West-Terschelling bestaat uit twee buurten. De meeste overlastmeldingen in de 12 maanden tot en met oktober 2026 kwamen uit West-Terschelling: 51.
2buurten, 2025

Cijfers als tabel

Binnen West-Terschelling
Buurtinwonersoverlastmeldingen, nov 2025 tot en met okt 2026overlast per 1.000 inwonersoverlast, verschil met de 12 maanden ervoormisdrijven per 1.000 inwoners, 2025WOZ-waarde, 2025inkomen per inwoner, 2023
West-Terschelling2.5255120,2+70%17,8€ 419.000€ 31.100
Verspreide huizen West-Terschelling8010geen cijferte weinig meldingengeen cijfergeen cijfergeen cijfer

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED); Politie, geregistreerde misdrijven per buurt per jaar (47018NED); CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED (2025) en eerdere jaargangen), politie tot en met oktober 2026; CBS-jaren staan in de kolomkoppen

Naar alle onderwerpen
Voorzieningen en omgeving

Hoe ver is het in West-Terschelling naar de huisarts, de supermarkt en een basisschool?

Inwoners van West-Terschelling wonen gemiddeld 0,7 km van een huisartsenpraktijk, 0,7 km van een grote supermarkt en 0,6 km van een basisschool (CBS, 2025).
0,7km tot een huisartsenpraktijk, gemiddeld per inwoner, 2025

13 van 13 feiten met een geladen bron; de andere tegels tonen alleen de vorm.

  • Voorzieningen
    Afstand tot een huisartsenpraktijk
    0,7
    km, gemiddeld per inwoner, 2025
    de gemeente Terschelling: 1,4
  • Voorzieningen
    Afstand tot een grote supermarkt
    0,7
    km, gemiddeld per inwoner, 2025
    de gemeente Terschelling: 0,8
  • Voorzieningen
    Afstand tot een basisschool
    0,6
    km, gemiddeld per inwoner, 2025
    de gemeente Terschelling: 0,8
  • Voorzieningen
    Afstand tot een kinderdagverblijf
    0,6
    km, gemiddeld per inwoner, 2025
    de gemeente Terschelling: 1,4
  • Voorzieningen
    Basisscholen binnen 3 km
    2,0
    gemiddeld aantal binnen 3 km, 2025
    de gemeente Terschelling: 1,8
  • Mensen
    Inwoners per huishouden
    1,7
    inwoners gedeeld door huishoudens, 2025
    de gemeente Terschelling: 1,8
  • Mensen
    Inwoners per km² land
    92
    inwoners per km², 2025
    de gemeente Terschelling: 57
  • Mensen
    Inkomen per inwoner
    € 31.100
    gemiddeld per jaar, 2023
    de gemeente Terschelling: € 31.500
  • Wonen
    Koopwoningen
    58%
    procent van de woningen, 2025
    de gemeente Terschelling: 64%
  • Lucht en milieu
    Stikstofdioxide (NO2) in de lucht
    6,5
    microgram per m³, jaargemiddelde, 2025
    de gemeente Terschelling: 5,9
  • Lucht en milieu
    Fijnstof (PM2,5) in de lucht
    6,1
    microgram per m³, jaargemiddelde, 2025
    de gemeente Terschelling: 6,1
  • Verkeer
    Personenauto's van particulieren
    0,7
    per huishouden, 2025
    de gemeente Terschelling: 0,9
  • Bedrijvigheid
    Bedrijfsvestigingen
    179
    per 1.000 inwoners, 2025
    de gemeente Terschelling: 212

Cijfers als tabel

13 rijen
Voorzieningen en omgeving van West-Terschelling
Afstand tot een huisartsenpraktijk0,7km, gemiddeld per inwoner2025de gemeente Terschelling: 1,4
Afstand tot een grote supermarkt0,7km, gemiddeld per inwoner2025de gemeente Terschelling: 0,8
Afstand tot een basisschool0,6km, gemiddeld per inwoner2025de gemeente Terschelling: 0,8
Afstand tot een kinderdagverblijf0,6km, gemiddeld per inwoner2025de gemeente Terschelling: 1,4
Basisscholen binnen 3 km2,0gemiddeld aantal binnen 3 km2025de gemeente Terschelling: 1,8
Stikstofdioxide (NO2) in de lucht6,5microgram per m³, jaargemiddelde2025de gemeente Terschelling: 5,9
Fijnstof (PM2,5) in de lucht6,1microgram per m³, jaargemiddelde2025de gemeente Terschelling: 6,1
Personenauto's van particulieren0,7per huishouden2025de gemeente Terschelling: 0,9
Bedrijfsvestigingen179per 1.000 inwoners2025de gemeente Terschelling: 212
Inwoners per huishouden1,7inwoners gedeeld door huishoudens2025de gemeente Terschelling: 1,8
Inwoners per km² land92inwoners per km²2025de gemeente Terschelling: 57
Koopwoningen58%procent van de woningen2025de gemeente Terschelling: 64%
Inkomen per inwoner€ 31.100gemiddeld per jaar2023de gemeente Terschelling: € 31.500

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED); RIVM, grootschalige concentratiekaarten (GCN), 2025; kaartronde 2025

Naar alle onderwerpen
Vragen voor het gesprek

Welke vragen kun je de gemeente Terschelling stellen over West-Terschelling?

Een vraag voor de gemeente Terschelling, op basis van de cijfers tot en met oktober 2026: Wat verklaart de toename van overlastmeldingen in West-Terschelling? Sinds augustus 2026 lag het aantal meldingen elke maand boven dat van dezelfde maand een jaar eerder. Daarna volgen nog twee vragen.
  1. 01

    Wat verklaart de toename van overlastmeldingen in West-Terschelling?

    Sinds augustus 2026 lag het aantal meldingen elke maand boven dat van dezelfde maand een jaar eerder.

    Waar dit op steunt

  2. 02

    Bereiken regelingen voor lage inkomens in West-Terschelling de huishoudens die ze nodig hebben?

    In 2014 was het aandeel huishoudens met een laag inkomen 55% (de gemeente Terschelling 47%), in 2024 53% (de gemeente Terschelling 47%).

    Waar dit op steunt

  3. 03

    Wat betekent de ontwikkeling van de WOZ-waarde voor de betaalbaarheid van wonen in West-Terschelling?

    De gemiddelde WOZ-waarde was € 419.000 in 2025, tegen € 247.000 in 2015.

    Waar dit op steunt

Cijfers als tabel

Vragen over West-Terschelling
VraagWaarom
Wat verklaart de toename van overlastmeldingen in West-Terschelling?Sinds augustus 2026 lag het aantal meldingen elke maand boven dat van dezelfde maand een jaar eerder.
Bereiken regelingen voor lage inkomens in West-Terschelling de huishoudens die ze nodig hebben?In 2014 was het aandeel huishoudens met een laag inkomen 55% (de gemeente Terschelling 47%), in 2024 53% (de gemeente Terschelling 47%).
Wat betekent de ontwikkeling van de WOZ-waarde voor de betaalbaarheid van wonen in West-Terschelling?De gemiddelde WOZ-waarde was € 419.000 in 2025, tegen € 247.000 in 2015.

Bron: Politie, registraties van overlast (47024NED), tot en met oktober 2026

Naar alle onderwerpen
Kanttekeningen en bronnen

Waar komen de cijfers over West-Terschelling vandaan?

De cijfers over West-Terschelling komen van de politie (overlast en misdrijven, tot en met oktober 2026) en het CBS (2026 voor leeftijd, 2025 voor WOZ, 2023 voor inkomen); registraties zijn geen telling van alles wat er gebeurt.

Waar je op moet letten

  • Meldingen en misdrijven zijn registraties van de politie, geen telling van alles wat er gebeurt. Meer meldingen kan ook betekenen dat mensen vaker bellen.
  • Sinds maart 2021 telt de politie meldingen via de Servicemodule mee, vooral bij "verward persoon". Vergelijkingen over maart 2021 heen zijn daardoor minder zuiver; de grafieken markeren die breuk.
  • De politiecijfers lopen een tot twee maanden achter. Deze brief gaat tot en met oktober 2026 en is bijgewerkt op 16 november 2026.
  • Cijfers per 1.000 inwoners gebruiken het aantal inwoners van de buurten in 2025 (CBS Kerncijfers wijken en buurten), ook voor oudere jaren.
  • Een plaats is hier een optelling van hele CBS-buurten: elke buurt telt mee bij de plaats waar de meeste woonadressen liggen (BAG, 2025). Gemiddelden zijn gewogen met de aantallen woningen, huishoudens of inwoners van 2025 en staan er alleen als minstens 85% van dat gewicht een waarde heeft.
  • Buurtgrenzen veranderen soms. Oudere buurtcijfers bestaan dan niet onder de buurtcode van 2025; voor zo'n plaats ontbreekt de vergelijking over tien jaar.
  • Inkomen loopt bij het CBS twee jaar achter op de andere kerncijfers. Voor buurten is het nieuwste jaar vaak nog niet compleet; dan toont de brief het jaar ervoor.

Bronnen

Cijfers als tabel

Bronnen van de maandbrief over West-Terschelling
BronTabelPeilAdres
Politie, registraties van overlast47024NEDtot en met oktober 2026https://data.politie.nl/#/Politie/nl/dataset/47024NED/table
Politie, geregistreerde misdrijven per buurt per jaar47018NEDtot en met 2025https://data.politie.nl/#/Politie/nl/dataset/47018NED/table
CBS, Kerncijfers wijken en buurten86165NED (2025) en eerdere jaargangen2025, inkomen tot en met 2024https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/86165NED/table
Kadaster BAG en CBS postcode-huisnummer 2025, koppeling buurt aan plaats door Staat van2025
Politie, geregistreerde misdrijven per woonplaats per maand47015NEDopgehaald op 1 oktober 2026https://dataderden.cbs.nl/ODataApi/OData/47015NED
RIVM, grootschalige concentratiekaarten (GCN)kaartronde 2025https://www.rivm.nl/gcn-gdn-kaarten

Bron: Staat van, 16 november 2026

Kanttekeningen bij de cijfers over West-Terschelling
Kanttekening
Meldingen en misdrijven zijn registraties van de politie, geen telling van alles wat er gebeurt. Meer meldingen kan ook betekenen dat mensen vaker bellen.
Sinds maart 2021 telt de politie meldingen via de Servicemodule mee, vooral bij "verward persoon". Vergelijkingen over maart 2021 heen zijn daardoor minder zuiver; de grafieken markeren die breuk.
De politiecijfers lopen een tot twee maanden achter. Deze brief gaat tot en met oktober 2026 en is bijgewerkt op 16 november 2026.
Cijfers per 1.000 inwoners gebruiken het aantal inwoners van de buurten in 2025 (CBS Kerncijfers wijken en buurten), ook voor oudere jaren.
Een plaats is hier een optelling van hele CBS-buurten: elke buurt telt mee bij de plaats waar de meeste woonadressen liggen (BAG, 2025). Gemiddelden zijn gewogen met de aantallen woningen, huishoudens of inwoners van 2025 en staan er alleen als minstens 85% van dat gewicht een waarde heeft.
Buurtgrenzen veranderen soms. Oudere buurtcijfers bestaan dan niet onder de buurtcode van 2025; voor zo'n plaats ontbreekt de vergelijking over tien jaar.
Inkomen loopt bij het CBS twee jaar achter op de andere kerncijfers. Voor buurten is het nieuwste jaar vaak nog niet compleet; dan toont de brief het jaar ervoor.

Bron: Staat van, 16 november 2026

Naar alle onderwerpen